Kalender 2020

Jaarkalender 2020 van Janneke Brinkman-Salentijn

Nieuwe bundel van Stichting Spleen

Blij dat ik mee mocht doen.

Aangenaam

Voor het tijdschrift Pandora, jaargang 8, nr. 3, heb ik een ouder gedichtje herschreven.

aangenaam

zo lang al, liefste, al zo lang
niets is nog nieuw
vannacht pak ik jou uit
als een geschenk
jij betekent mij
met verse vingers

en vraagt:
wil je mij leren kennen?

Gluren

Loslaten

Soms kom ik er rondsnuffelend op internet achter dat een van mijn gedichten op avontuur is gegaan. 'Verloop' vond ik op Vlaamse websites terug als onderwerp van een meditatie en als 'uithangbord' voor een praktijk voor mindfulness.

'Tuin' begon zijn leven al om eropuit te gaan. Het is geschreven voor 'Herinnering verlicht', de tweejaarlijkse manifestatie rond Allerzielen op begraafplaats De Nieuwe Ooster in Amsterdam, waar Witte Dichters een gedicht voorlezen aan bezoekers en het daarna uitdelen aan wie het wil. Kwam het toen al in veel handen, een klein jaar later werden het er nog meer, toen de bezoekers van De Nieuwe Ooster het op vaderdag cadeau kregen. Maar dan weet je alleen dat het door een aantal mensen gehoord en misschien gelezen is.

In twee gevallen weet ik meer. 'Tuin' was in 2015 aanleiding voor een overdenking van een voorgangster in een doopsgezinde dienst in Borne. En onlangs kwam ik een verslag tegen uit Assen, waar een groep mensen het las vóór een wandeling, in stilte de wandeling maakte en er daarna over praatte. Zo'n mooie manier om met een gedicht om te gaan kende ik nog niet.
Uit het verslag kan ik opmaken dat de metafoor in 'Tuin' gemakkelijk te duiden valt. Dat is ook de bedoeling: in eerste instantie bestemd om te worden voorgelezen, moet het toehoorders direct kunnen raken. De groep in Assen maakt deel uit van een christelijke gemeente. Iemand die de eerste strofe religieus had opgevat, liep in de derde strofe vast.

Ik vond het bijzonder om te lezen welke kanten de gedachten op gingen. Spannend is het ook om te zien dat (en hoe) een gedicht een plaats krijgt in kringen waarin ik zelf niet verkeer. Je gedichten gaan hun eigen gang, dat is duidelijk. Ze loslaten is de boodschap, met heel veel dank aan de lezers, wie en waar ze ook zijn.

Website herzien

Het werd hoog tijd mijn website op te frissen. Eén bladzij ging eruit, was oud nieuws geworden. De beginpagina is vernieuwd en flink uitgebreid, een andere pagina, met beeld- en geluidsopnames en een interview, is erbij gekomen. Fijn als u een kijkje wilt nemen.

Ik bouw je op

Ik bouw je op uit stukjes lang geleden:
ik kom moe thuis, jij hebt het eten klaar,
ons huis van rust, je armen om me heen.

Ik voeg ze samen tot een levend nu
dat in me woont. Ik ben uit tweeën een.
Zo worden we toch samen oud.

En oud geworden blijf je wie je was:
de jij die ik meteen herkende -
wat een geluk dat je die ogen had.


i.m. Jack van de Kamp 24 januari 1988 - 24 januari 2018

 

Besprekingen Wat we achterlieten

'Wat we achterlieten / What we left behind', de bundel met foto's en gedichten van Frida Domacassé, Mariet Lems, Wim Hartog, Wout Joling en mijzelf,  beleefde zijn première een half jaar geleden en vond zijn weg intussen naar een flink aantal lezers. Twee recensenten vonden er dit van:  

"(V)oor wie van fraaie, milde en melancholieke poëzie houdt, gebaseerd op mooie foto’s, fraai vormgegeven, is dit boek een aanrader." Hans Franse in Meander
"Een van de opmerkelijkste gedichten is H2O van Edith de Gide, dat ook in de vertaling sterk overkomt. (...) Het is te hopen dat (...) (het) vertaalwerk ook in Engeland en Ierland zal worden opgemerkt." Peter Verstegen voor NBD Biblion

Hieronder H2O met bijbehorende foto van Mariet Lems en de vertaling van Wim Tigges.

H2O

het vlietende, vliedende, wassende, woelige, spelende, strelende,  zuigende, zwierige, plagende, pronkende, levende, lavende,  bezige, brekende, trekkende, talmende, kokende, kolkende,  rustige, razende, heilige, helende, gretige, grommende,  flirtende, falende, dodende, dalende,  morrende, malende, nodige, nodige,  nodige

H2O

the flowing, fleeting, swelling, swaying, playing, petting, drawing, dashing, teasing, taunting, quickening, quenching, busying, breaking, lagging, lingering, chafing, churning, resting, raving, healing, holy, grasping, growling, spooning, spilling, keeling, killing,  mumbling, milling, needful, needful, needful

druppel

In Pandora, tijdschrift voor kunst en literatuur, jaargang 6, nr. 4/17. Thema: de scheppende kracht van woede. 

VUMC poëzieprijs 2017

Workshop met juryleden en genomineerden. Foto Samira Chabchoub 

4-10-17, VU medisch centrum Amsterdam: bijzondere workshop, mooi symposium, boeiend boek mee naar huis. Content dat ik met de andere genomineerden, inclusief de drie winnaars Marianne Geboers, Joke Oltvoort en Hein van der Schoot, in dat boek sta.

 

Wat we achterlieten / What we left behind

Hij is zijn weg naar lezers begonnen, de tweetalige bundel 'Wat we achterlieten / What we left behind'. In de bundel foto's uit Ierland van Mariet Lems en gedichten bij de foto's van dichterswerkgroep 'Divers': Frida Domacassé, Mariet Lems, Wim Hartog, Wout Joling en mij.
Wim Tigges heeft de gedichten in het Engels vertaald. Peter van de Kamp en Ruud Hisgen schreven elk een inleiding. Het is een mooi boek geworden, mede dankzij de goede zorgen van Jeroen van der Starre van U2pi. 

We hebben de bundel op 25 juni in de Haagse Kunstkring gepresenteerd.

De bundel kan worden besteld op dit adres.

www.edithdegilde.nl

Naast dit weblog nu ook een website.

Op die site is o.a. informatie te vinden over het boek dat de vijf dichters van de werkgroep Divers net hebben uitgebracht: de tweetalige dichtbundel met foto's van Ierland getiteld  'Wat we achterlieten / What we left behind'.

Over die bundel (we presenteerden hem in de Haagse Kunstkring, Denneweg 64, Den Haag op zondag 25 juni j.l.) hierboven meer. Hieronder met bijbehorende foto van Mariet Lems mijn bijdrage aan het hoofdstuk 'Buiten'.

Gaan

Trek de deur achter je dicht.

Gooi de sleutel in de put.

Tel de stappen naar het tuinhek.

Laat het openstaan.

en dan    

aarde voeten jij

wind spieren jij

water lippen jij

vuur vingers jij

verleer het tellen 

Woord op drift

In november ben ik zowat in zijn geheel opgeslokt door 'Woord op drift', een onderdeel van de expositie 'Op drift' in de jubilerende Haagse Kunstkring.

Drie dichters stuurden eerder dit jaar een gedicht met het thema 'Op drift' aan twee of drie beeldend kunstenaars, die er - los van elkaar of samenwerkend - op reageerden in een kunstwerk. Drie andere dichters maakten elk met een beeldend kunstenaar samen één werk. In vier korte voorstellingen in november werden de gedichten voorgedragen (door de dichters zelf, door acteurs en in één geval door een beeldend kunstenaar) en reageerden dansers improviserend op de teksten en de beelden. In dit album vind je een verslag in foto's en hieronder lees je mijn bijdrage, met daaronder foto's van de reacties daarop van beeldend kunstenaars Susan de Kruiff en Gerrie Brust Bijmolt.

OP DRIFT

als je maar zou weten waar het was gaan schuiven
hoe wat grond onder je voeten leek, het fundament
van wat je zonder twijfelen je leven noemde –

waar dacht je aan toen je daar stond en uitkeek
over alles zonder veel te zien?
er moeten tekenen geweest zijn

want het ging schuiven, niets bleef waar het was
er stak een storm van mensen op, hersens op drift
een lavabrij van gaan en achterblijven

en altijd heb je op je taal vertrouwd
het woord was jou gegeven – het slaat dood
op monden die je wikkelen in schraperige klanken

of je weer kind bent en de codes nog moet leren
loop je in een mist van niets meer weten
het begin van wijsheid, gonst er in je hoofd

o god, je hoofd. o god, je voeten. o god, je taal

Susan de Kruiff, zonder titel

Gerrie Brust Bijmolt, Niets bleef waar het was

Gerrie Brust Bijmolt, Schraperige klanken

Portret

Ronald Sikking heeft een gefilmd portret van me gemaakt. Ik ben er heel blij mee. Wat een cadeau.

In de film zijn negen gedichten te horen, waaronder dit:


PALEIS LANGE VOORHOUT

Grijs stenen blok staat ingeklemd
tussen sjieke, slaperige buren.
Het gouden, iel balkon hangt er wat wuft
en overbodig bij. Niemand wuift nog.

De lijnen van het trappenhuis zijn rond
als het compacte lijf van wie er woonde.
Het heerste harder, killer ook dan zij:
koninklijke kooi. Geen ontsnappen aan.

Of even, soms? De lift, haar privilege?
Bedienden op de kale achtertrappen
zorgvuldig uit het zicht gehouden.
Zie onze huid. Hierbinnen ons bestaan.

VRT-journaal

Nog even terug naar de Poëziebus. Op de eerste dag van de Tour 2016 maakte het VRT-journaal opnamen op de Dageraadplaats in Antwerpen.

Het journaalitem is hier te zien.
 
Het gedicht waarvan de eerste strofe te horen is staat hier.

Na de Tour

Nee, niet de Tour de France. Wel een Tour de Force, zeker, maar een Force Créatrice: de Poëziebus Tour 2016. Hij ging van start in Antwerpen op 1 augustus en eindigde via Leuven, Brugge, Gent, Hasselt, Nijmegen, Groningen, Meppel en Utrecht in Rotterdam op 7 augustus. Hij was onvergelijkbaar en is onvergetelijk.

Dageraadplaats Antwerpen, 1-8-16

Voor Barbóék, Leuven, 2-8-16

Onderweg, met Jana Beranová

Heren

Een hele tijd geleden al stuurde Aurora Guds me haar gedicht 'Dames' en vroeg of ik er met een gedicht op wilde reageren. Dat wilde ik, maar tot mijn schande raakte het in het vergeetboek. Tot we, samen met Maria van Daalen en Antoinette Sisto, op 5 juni zouden voordragen in 'Het einde van de wereld' op de boot aan de Javakade in Amsterdam. Die gelegenheid konden we niet voorbij laten gaan en ik schreef  'Heren'. Dave Bouw, die was komen luisteren, vroeg of ik zo over mannen dacht. Nee hoor. Dit gaat over heren, en nog een bepaald soort ook. En ze bestaan vast ook in een vrouwelijke variant. Wie de schoen past...
Aurora vroeg of ik haar het gedicht kon sturen zodat ze het samen met haar Dames thuis op de wc kon hangen. Zo'n ereplaats kan je niet laten schieten. En dus maakte ik dit.

Zuiderpark

Op zondag 22 mei mocht ik een kwartier vullen met gedichten in het Haagse park waar ik zestig jaar geleden naar het Sprookjestheater van Anneke Elro ging kijken, vijf cent mee om in de pauze een dropveter te kopen, waar ik schaatste op de opgespoten speelweide, waar ik één keer met vader en broer naar ADO ging kijken. Dit gedichtje nam ik natuurlijk mee.

ZUIDERPARK

ik ben hier eeuwig vier. met ogen dicht
zou ik nog weten: Zuiderpark
de struiken ruiken hier
naar dropveters

ik loop hier onbegrensd
binnen de perken
in het Openluchttheater
wordt mijn leven opgevoerd

Gedicht en dans

Het was spannend, afgelopen zondagmiddag 3 april in De Paulus in Oegstgeest. Ik heb eerder voorgedragen met muziek, maar nog nooit samen met een danser zónder muziek. En dan had Jozef Sloots, die ik heb ontmoet toen we beiden dansten in de theaterdansvoorstelling 'My tasteful life' bovendien bedacht dat ik ook wat passen moest zetten. Lastig hoor, zo je concentratie verdelen en het ging (bij mij) ook niet helemaal zoals het bedoeld was. Maar de toehoorders reageerden overwegend positief en misschien doen we nog wel eens iets samen. Ik koos voor ons eerste gezamenlijke optreden o.a. dit:

Fragment

Een klein cadeau vandaag. De felle wind
legde een snipper in mijn voorportaal;
verkreukeld stukje uit een oud verhaal,
jong handschrift, bijna nog dat van een kind.

Het heeft, lees ik erin, vergeefs bemind.
'Waarom', ontcijfer ik uit krabbelhaal;
'Je hield' en 'doorgaan'. Brabbeltaal,
maar zacht gekwetst en triest van tint.

En ik herinner me het kind van lang
geleden dat haar liefde voor zich hield,
te groen en te verlegen en te bang.

Een andere spijt misschien, dezelfde drang.
Ik kan niet weten wat haar heeft bezield:
haar pril begin, mijn veel te late zang.

Voor Jan

Jannen genoeg, dat is het punt niet.
Waar het om gaat is welke Jan ik ben.
Noem ik mezelf Jan Salie of Janhen,
Jan zonder Land, Jan zonder Vrees?

Ik word Jan zonder Land, dat past het best.
Dan kan ik altijd alle kanten uit.
Standvastig twijfelaar, dat wordt mijn stiel.
Diefje met verlos, maar zonder buit.

Wat mij in handen valt, geef ik terug.
Maar niet voordat ik het heb omgesmeed
en gepolijst. Pas als het glanst en gloeit,
laat ik het zien. Toch wil ik dat je weet:

nooit is iets af, ik nog het minst.
Heel mijn leven tot de vlucht bereid,
ben ik ogenschijnlijk weggevlogen,
maar ik ben onvoltooid verleden tijd.

Op 16 december 2015 werd in Delft 'Zo wil ik bedoeld zijn' gepresenteerd, het postume debuut van dichter Jan Boerkoel (Delft 1945-2010). In het bovenstaande probeerde ik bij de presentatie iets van hem in woorden te vangen. Maar nog veel beter leer je Jan kennen door zijn gedichten te lezen. Margriet van Bebber nam het initiatief voor de bundel en maakte samen met Mariet Lems een omvangrijke selectie (111 gedichten) uit een nog veel omvangrijker nagelaten oeuvre. 

Het werk van Jan Boerkoel verdient het om nog heel lang géén voltooid verleden tijd te worden. Doe jezelf een plezier, stuur een mail en bestel de bundel.