Vastleggen

Ik geef het toe: ik aarzelde. Niet over mijn plan om vier poëzierecensenten uit te nodigen om met mij en de toehoorders in de Haagse Kunstkring in gesprek te gaan over hun werk en over poëziekritiek in het algemeen, maar wel over het voorstel van een van de deelnemers, Rutger H. Cornets de Groot, om de discussie op film vast te leggen. Het zal ouderwets zijn - nee, dat ís het - maar ik kan genieten van het onherhaalbare: een voorstelling, concert, lezing, die nu eens níet wordt vastgelegd. Als je erbij bent en het is iets, dan heb je geluk en anders: jammer. En eerlijk gezegd vond ik het ook een beetje eng om gefilmd te worden.

Ik ben er in het geval van deze discussie op teruggekomen. Marian Zult heeft hem (haar eigenlijk, maar dat klinkt net zo ouderwets als ik zelf ben) mooi sec vastgelegd. Het is of je erbij bent; ik weet dat er mensen zijn die graag hadden willen komen en echt niet konden en de film is na één dag al vaak bekeken.
Dank dus aan Rutger, voor zijn deelname aan de discussie én voor zijn initiatief tot het maken van de film en, in dezelfde adem: aan Marian en aan Paul Combrink voor de film, aan de drie andere recensenten op het podium: Johanna W.P. Hell, Edwin Fagel en Willem Tieske Derks, aan de HKK-leden die mij hun onmisbare steun gaven en aan degenen die er op 28 oktober 2012 in levenden lijve bij waren.

Verkeerde woorden?

In de tweede editie van de Turing gedichtenwedstrijd belandde een van mijn inzendingen in de toptwintig en mocht ik een avond doorbrengen op een onmogelijk zittend designstoeltje op een podium in de Amsterdamse stadsschouwburg. Huub van der Lubbe las het gedicht voor en dat deed hij goed.

Later dat jaar nam ik het gedicht op in Vleugels van cement. In de eerste drukproef waren veel regels verkeerd afgebroken, ook in deze 'Verkeerde woorden'. Dat had verholpen kunnen worden, maar ik voorzag dat de bladspiegel er dan niet mooier op zou worden. Ik sloeg aan het herschrijven en merkte tot mijn verbazing - en lichte ontzetting - dat ik in dit gedicht en in nog een stuk of vier andere niet alleen zonder veel moeite een aantal woorden, zinsdelen en zinnen kon schrappen en veranderen, maar ook dat de gedichten daar beter of in elk geval niet slechter door werden.
Neem van mij aan dat ik streng ben op mijn teksten. Voeg daarbij dat alle gedichten uit de bundel behalve langs mijn kritische blik ook langs die van een aantal anderen waren gegaan, waaronder niet de minsten in het vak. En weet dat iets nooit af is en je soms tegen de verdrukking in tot iets beters kunt komen.
Voor de prijsuitreiking heb ik op verzoek van de NTR een filmpje gemaakt waarop ik het gedicht voordraag - en waaruit blijkt dat de wereld veel bespaard is gebleven doordat ik geen cineast ben geworden. Op dat filmpje gebruik ik natuurlijk nog de oude tekst. Hieronder staat de huidige. Hoor je de verschillen?

Verkeerde woorden 

Het is zo’n dag waarop alleen verkeerde woorden

samen met hem opstaan, zich uitrekken, pontificaal
voor hem gaan staan. “Weet je nog wat er gebeurde
toen je ons gebruikte?” Hij weet het weer.

Het eerste uur vraagt nog niet veel, misschien
kan hij het in de waan laten dat alles bij het oude is.
Hij acht de kans niet groot, zo’n uur is ook niet gek.
Voordat het om is heeft het hem al drie keer uitgelachen.

Oké, nu geen paniek. Er is niets wat je niet kent.
Streep alles door in je agenda. Telefoon eruit,
de bel af. Kruip weer in bed, dekens over je hoofd.

Het bloed dat in zijn oren gonst. Het vloekt, het scheldt.

Hij is hier niet, neuriet een wijsje dat nog niet bestaat.
Het helpt, verdomd, het helpt. Kan het zo simpel zijn?

Bedenk een lettergreep en nog een. Proef ze. Pas ze.
Zeg a – e – i – o – u en steek je tong uit. Grijns.

Uit: Vleugels van cement

Vleugels van cement

De titel Vleugels van cement roept wel eens vragen op en dat is natuurlijk ook de bedoeling. Iedereen mag ervan vinden en mee doen wat hij of zij wil. Het verhaal achter het gedicht waaraan de bundel zijn naam ontleent is simpel: in 2004/05 volgde ik, zoals eerder vermeld, een cursus bij Trees Steeghs. In een van de lessen stuurde ze ons naar buiten, de Haagse Heesterbuurt in. We moesten noteren wat we zagen, er een fantasie-element aan toevoegen en die twee samenbrengen in één gedicht. Het viel me op dat veel bewoners hun Hollands binnenhuisje een exotisch accent hadden gegeven: een grote adelaar in een piepkleine voortuin, een grillig gevormd lavalampje in een smalle vensterbank, een lampenkap met luipaardmotief in een overvolle huiskamer. Het was doodstil op straat, ik kwam alleen een krantenbezorger tegen, jaar of twintig, diepzwarte huid. De ingrediënten uit de werkelijkheid waren er, het fantasie-element drong zich bijna op, het gedicht werd geschreven.
Jaren later wandelde ik nog eens door de Heesterbuurt. De adelaar die ik vanwege het ritme in de Meidoornstraat had geplaatst, vond ik terug waar hij al die jaren was gebleven, vleugels gespreid maar nog steeds niet opgevlogen, in de Maretakstraat. De krantenman was er ook, allicht niet dezelfde als acht jaar geleden, maar het kon zijn broer zijn geweest. Lavalampje en luipaardlampenkap heb ik niet teruggevonden. Olifanten zijn nu de grote mode. Ik zag hele kuddes in de vensterbanken. Zou de olifant in de regels hieronder de omgekeerde weg hebben afgelegd van zijn kompanen adelaar, lava en luipaard? De magie van poëzie... (al was het maar in je gedachten)

Heesterbuurt

als daar - die adelaar - zijn vleugels van cement
zou uitslaan en de voortuin zou verlaten
en hoog boven de auto's vliegen

als daar - dat lavalampje in de vensterbank -
ging borrelen en stulpen en uitstromen
over de grijze tegels van de straat

als daar - die luipaardlampenkap - als die
zijn poten zou strekken, zijn kop oprichten
door de kleine ruiten breken

wat zou de zwarte krantenman dan doen?

hij zou op een olifant tronen
en heersen over de Meidoornstraat

Uit: Vleugels van cement

Vleugels van cement, Maretakstraat, Heesterbuurt, Den Haag

De lichaamstaal van een Blue Monkey

Sinds vier jaar wordt er - naar een idee van Jet Crielaard - in de Haagse Kunstkring gedicht bij werken van de jaarlijkse tentoonstelling ('Tableau') van leden van de afdeling beeldende kunst. De dichters zijn lid van de afdeling letteren, theater en film. Er wordt een boekje gemaakt van de gedichten naast een foto van het gekozen kunstwerk. De presentatie van editie 2012 ('Woord uit Beeld') vond plaats op tweede pinksterdag, 28 mei. Ik las mijn bijdrage voor en werd direct erna aangesproken door de man in het wit naast me, die ik tot dat moment niet kende: "That's my monkey!" (Peter van Sambeek heeft dertig jaar in de Verenigde Staten gewoond). Wie ik toen ook nog niet kende was zijn vrouw Francine, die de voordracht bleek te hebben gefilmd.

Hier vind je het filmpje, hieronder een afbeelding van de tekening en daaronder het gedicht. De bundel Woord uit Beeld, met alle gedichten + kunstwerken, kun je voor een bescheiden bedrag kopen bij de Haagse Kunstkring, Denneweg 64, op een van de mooiste plekjes van Den Haag, waar je hoe dan ook eens binnen moet lopen. Voor een tentoonstelling, een lezing, voorstelling of concert. We zijn van alle markten thuis daar aan de Denneweg.

Peter van Sambeek, Blue Monkey

Lichaamstaal

Wat maakt dat de hand die streelde

een hand is geworden die slaat?

Wat maakt vingers zo kwaad

dat ze zich sluiten, kracht zetten, uithalen?

De zonde is allang vergeten, de straf

smeult nog in een zware kop.

Er is iets gebeurd, iets wat niet

kan worden herroepen. Nu schuilt het

als buit onder poten die weten

en woont in een moedeloos lijf. 

Idee?

Op vakantie in Engeland las ik de eerste recensie van Vleugels van cement en was er blij mee.

De nationale mediasite vatte in de rubriek 'Literatuur divers' de bespreking van Joop Leibbrand aldus samen:

"In Vleugels van cement toont Edith de Gilde een grote beheersing van haar
materiaal. Taal is dienstbaar, maar wordt nooit ondergeschikt. De Gilde
heeft het talent haar gedichten als volkomen vanzelfsprekend te laten
overkomen. Zij is nooit cynisch of bitter of zelfs maar onverschillig, al
brengt haar nuchterheid wel een zekere distantie mee die aan een haast
klassieke gemoedsrust doet denken. Joop Leibbrand stelt vast: een rijke en
wijze bundel."

Eerder, op Facebook, schreef Inge Boulonois:

"Momenteel lees ik "Vleugels van cement" van Edith de Gilde. Heerlijke gedichten.
Een bundel naar mijn smaak: een authentiek geluid, toegankelijke beknopte taal die boeit zonder meteen de diepte prijs te geven. Vaak met een verrassende pointe. DichtKUNST."

Daan de Ligt schreef, ook op Facebook:

"Natuurlijk heb ik hem gelezen... en dat zouden veel meer mensen moeten doen"

Ook van Henk van Zuiden lovende woorden op Facebook: "(..) Steengoede gedichten (in) de nieuwe bundel 'Vleugels van cement' van Edith de Gilde. Deze nieuweling is meer dan de moeite van het aanschaffen waard. Kost nog minder dan een bescheiden boeket pioenrozen."

Dan is er een bespreking van P.M. Delèfre. Daaruit de slotzin: " Dit is uiterst genietbare poëzie, waarin de vergeefsheid van het leven in mooie woorden wordt vervat."

Cor Gout merkt op de website van Extaze op dat de tegenstelling in de titel op verschillende manieren in de bundel terugkomt.

Johanna W.P. Hell schrijft in haar bespreking voor NBD-Biblion: "Eigentijdse aantrekkelijke poëzie over herkenbare onderwerpen".

Meer meningen zijn altijd welkom :-)

Geen idee

Op mijn raam landt een kleine vlieg, kopje onder.
Zes poten, de achterste het grootst.
De slanke romp driedelig zwart.
Twee voelsprieten in nerveuze beweging,
twee vliesvleugels gevouwen.

Ik pak een liniaal. Vier millimeter lang
ben je, vlieg. Er zit glas tussen ons, maar
je merkt iets, loopt weg, vliegt op.

Ik meet doorgaans geen vliegen. Waarom nu?
Iemand trof me. Daarna deed ik het. Zo gaat dat.
Wat er omgaat in een hoofd, wat we elkaar
aandoen, vliegje, vliegje, we hebben geen idee.

Uit: Vleugels van cement (klik hier als je ze alle 54 wilt lezen)

Voordrachten

2026

Eerder in 2026: 25 januari, Openbare bibliotheek Spui, Den Haag: Het Woordenrijk / 31 januari, OBA Oosterdok, Amsterdam: Dichters in de Poëzieweek / 14 april, OPEN Delft: Tussen einde en begin / 13 juni, Bibliotheek Haagse Hout: Parels van Bezuidenhout

2025: 30 januari, Haagse Kunstkring: Gedichtendag/ 7 maart, Haagse Kunstkring: Vrouwensalon / 30 maart, De Oerkap Haarlem: Eijlders op pad / 5 april, Einde van de wereld Amsterdam: D'Annunziobundel / 13 april, Bibliotheek Spui: Het Woordenrijk / 21 mei, Bergen aan Zee: Poëzie in de Branding / 25 mei, Colette Den Haag: Dichters-top/ 29 mei, Haarlem: festival Haarlemse Dichtlijn / 22 juni, Rooftop: Midzomernacht / 8 augustus, Haagse Kunstkring: Duo's / 21 september, Hooftshofje: Ssstt...geheim / 9 november, Den Haag FM, Het Woordenrijk / 16 november, Haagse Kunstkring, Denneweg 64, Den Haag: Schaduw, eeuwige metgezel

2024: 14 januari, Den Haag FM: Het Woordenrijk / 25 januari, Haagse Kunstkring: Gedichtendag / 27 januari, OBA Amsterdam: 20 jaar Open Podium / 17 maart: Het Woordenrijk en Haagse Kunstkring (Quand même) / 6 april, De Alkenaer, Alkmaar: Reuring / 7 april  Oude Eik en Duinen, Den Haag: Dichter bij de dood /  2 juni, Den Haag FM: Het Woordenrijk / 8 september, Den Haag FM: Het Woordenrijk / 15 september, Haagse Kunstkring: Uit de tekenzaal / 22 september, Haagse Kunstkring: Michelangelo spreekt / 5 oktober, Het gegeven paard, Utrecht: prijsuitreiking Ikjesmarathon / 19 oktober, Eijlders, Amsterdam: presentatie bundel Robin Veen / 20 oktober, Eijlders, Amsterdam: Poëziemiddag / 3 november, Leeuwarden: Poëzie in de Bres / 15 december, Den Haag FM: Het Woordenrijk 

2023: 26 januari, Haagse Kunstkring: Gedichtendag. videoverslag / 29 januari: Het Woordenrijk. Hier te beluisteren / 12 februari, Pulchri Studio: Dichtersmiddag rond expositie Brigitte Spiegeler en Sylvia de Boer / 26 maart: Het Woordenrijk. Hier te beluisteren / 24 april: Ramses Shaffy Huis, Amsterdam / 14 mei: Het Woordenrijk / 18 mei: Lees Mei, Dat Bolwerck, Zutphen /  27 mei, Haagse Kunstkring: Presentatie bundel 'als ik geen kat waDes' / 10 juni, WDC Bezuidenhout: workshop haiku schrijven / 18 juni: Het Woordenrijk / 25 juni, Theater Branoul, Den Haag:  film-gedichten / 28 juni, Haagse Kunstkring: Dromen van vrijheid / 8 juli, Drukkerswerkplaats Gouda: presentatie bundel Ghana-Gouda van Frida Domacassé/ 10 september, St. Jozef-kapel Den Haag: Ssstt, geheim / 17 september, Haagse Kunstkring: presentatie boek Film-gedichten / 24 september, Museum Voorschoten: workshop haiku schrijven / 1 oktober,  Bibliotheek Spui Den Haag: Het Woordenrijk / 6 oktober, Donner Rotterdam: 1000 dichters / 7 oktober, Einde van de wereld, Amsterdam: poëziemidddag Spleen / 22 oktober, Oud Eik en Duinen, poëziemiddag Dichter bij de dood / 1 november, De Nieuwe Ooster, Amsterdam: Tuin voor alle zielen / 18 november, Einde van de wereld: presentatie Gaspara Stampa-bundel / 1 december, Vondelkerk, Amsterdam: uitreiking Granate-prijs 2023 / 10 december, Theater Dakota, Den Haag: middag met Stichting Balad   

2022: Haagse Kunstkring 27-1 (Gedichtendag), Korte Vijverberg Den Haag 13-2 (expositie Siebrand Weitenberg), Haagse Kunstkring 27-2 (finissage expositie Sehnsucht), Antiquariaat Colette Den Haag 6-3 (Het Woordenrijk live), Einde van de wereld Amsterdam 19-3 (Spleen), Haagse Kunstkring 20-3 (Een muzische reis), Pulchri Studio Den Haag 22-5 (The Return), Déjà Vu Den Haag 26-6 (06kunstlive), Theater de Veste Delft 26-6 (Caleidoscoop), Einde van de wereld Amsterdam 9-7 (Spleen), De Sociëteit Alkmaar 6-8 (Reuring), Amare Den Haag 18-9 (Het Woordenrijk), Urban Raw Den Haag 18-9 (onthulling draadportret Antoinette van Hoek), De Nieuwe Ooster Amsterdam 2-11, Haagse Kunstkring 20-11 (Een kleurrijke herfst)

 

2021: Haagse Kunstkring 13-6 (Zomersoos), 't Kleverhuis Haarlem 18-6, WDC Bezuidenhout 11-9, Oud Eik en Duinen 19-9, Haagse Kunstkring 10-10 (Spinoza Plaza), Café Eijlders 17-10, Oud Eik en Duinen 2-11 (Allerzielen)  

2020: Haagse Kunstkring 02-02, Het Zwarte Schaap 15 t/m 19-06, online (video), Haagse Kunstkring 01-07 t/m 25-07 (video)

2019: Eijlders Amsterdam 20-01, Haagse Kunstkring 31-01, Gluren bij de buren Den Haag 10-02, Haags Historisch Museum 08-03, Bibliotheek Schilderswijk Den Haag 22-03, Haagse Kunstkring 13-04, Ramses Shaffy Huis Amsterdam 10-05, Bezuidenhut Den Haag 08-06, Lola Luid Amsterdam 30-06, Plein Air Breda 18-08, ArtiBrak Voorburg 06-09, OBA Amsterdam 28-09, Theater de Bres Leeuwarden 06-10, Kunstplaza Schurer Assen 27-10, De Nieuwe Ooster Amsterdam 30-10, Ramses Shaffy Huis Amsterdam 13-12, Boekhandel Scheltema Amsterdam 25-12.

2018:  BenT Den Haag 21-01, Haagse Kunstkring 25-01, Haagse Kunstkring 23-2, Poëziestichting Balad 18-3, Maaart Den Haag 15-4, Cloud/Danslab 21-4, Haagse Kunstkring 5 t/m 27-05, Paagman Centrum Den Haag 19-05, Haagse Kunstkring 01, 02, 09, 10, 15, 16 en 23-06, WDC Bezuidenhout Den Haag 09-06, De Engelbewaarder Amsterdam 08-07, Element Hotel Amsterdam 02-09, Pulchri Den Haag 06-10, Oud Eik en Duinen Den Haag 02-11, Pulchri Den Haag 16-11.

2017: Haagse Kunstkring Gedichtendag 26-01, OBA Theater Amsterdam 28-01, Louis Couperus Museum, 29-01, Kapel de Grauwzusters Antwerpen 24-02, Boekhandel Van der Velde Groningen 01-04, Bosch en de Jong Boekverkopers Rotterdam 07-04, Einde van de wereld Amsterdam 07-05, Poëziecentrum Nederland Nijmegen 27-05, Bibliotheek Heerhugowaard 03-06, Tuin Haagse Kunstkring 10-06, WDC Bezuidenhout Den Haag 24-06, Albert Vogelzaal HKK Den Haag 25-06, Regina Coeli Vught 01-09, Kruisplein Rotterdam 10-09, Oud Eik en Duinen Den Haag 02-11, Reuring Alkmaar 18-11, BenT Den Haag, 09 en 10-12.

2016: Haagse Kunstkring Gedichtendag 28-01, RTV Discus Den Haag 26-03, Laaktheater Den Haag 26-03, Cultuurhuis De Paulus Oegstgeest 03-04, Theater De Bres Leeuwarden 10-04, Bistro Tour de France Haarlem 26-04, Haagse Kunstkring Himmel über Berlin 30-04, Einde van de wereld Amsterdam 01-05, Bistro Tour de France Haarlem 08-05, HOF20 Haarlem 08-05, ZonMw Den Haag 19-05, Zuiderpark Den Haag 22-05, Madal Bal Den Haag 04-06, Haagse Kunstkring jubileum 04-06, Het Einde van de wereld, Amsterdam, 05-06, Bibliotheek Haagse Hout, Den Haag 11-06, Spui Zeeuws-Vlaanderen 02-07, Vishal Haarlem 20-07, Kavka en Dageraadplaats Antwerpen 01-08, Barbóék en Entrepot Leuven 02-08, Brugse Boekhandel Brugge en Volkshuis Gent 03-08, Literair Museum Hasselt 04-08, De Kaaij Nijmegen 04-08, Waagplein Groningen 05-08, Herberg 't Plein Meppel 05-08, Broei en Stathe Utrecht 06-08, Plein 1940 en Eendrachtsplein Rotterdam 07-08, Slauer-hof Leeuwarden 21-08, Old School Leiden 20-09, Dichter aan huis Den Haag 02-10, Haagse Kunstkring Grafiek binnenstebuiten 08-10, Haagse Kunstkring Kunstkookboek 28-10, Oud Eik en Duinen Den Haag 02-11, Koepoortstraat Middelburg 06-11, Kavka Antwerpen 07-11, Haagse Kunstkring Fieret 08-11, Haagse Kunstkring Op drift12-11, Haagse Kunstkring Op drift 13-11, Haagse Kunstkring Op drift 19-11, Haagse Kunstkring Op drift 27-11.

2015: De Tamboer Hoogeveen 25-01, Haagse Kunstkring 29-01, De Posthoorn Den Haag 26-02, Haagse Kunstkring 08-03, Haagse Kunstkring 03-05, Passage Den Haag 10-05, Pulchri Den Haag 15-05, RAR Spijkenisse 17-05, Westerpark Amsterdam 14-06, Galerie 44 Den Haag 05-09, Den Haag FM 29-09, De Nieuwe Ooster Amsterdam 28-10, OBA Amsterdam 31-10, Reuring, Alkmaar 28-11, VAK Delft, 16-12.

2014: Haagse Kunstkring 30-01, Berlagehuis Den Haag 14-02, Cantina Architectura Alkmaar 09-03, Haagse Kunstkring 23-03, Theater Dakota Den Haag 29-03, Den Hopsack Antwerpen 03-04, Westerpark Amsterdam 15-06, Den Haag FM 02-09, Haagse Kunstkring 06-09, Haagse Kunstkring 28-09..

2013: Haagse Kunstkring 22-01, Sjoel Brielle 27-01, Den Haag FM 31-01, Haagse Kunstkring 31-01, Eijlders Amsterdam 17-02, Haagse Kunstkring 09-04, Van Delden Den Haag 14-04, Koops en De Hoofdmeester Haarlem 09-05, Pulchri Den Haag 17-05, Bodega De Posthoorn Den Haag 30-05, Museum van Loon Amsterdam 09-06, Attel-J  Leeuwarden 20-06, Museum Van Loon Amsterdam 07-07, Werkstudio Kunstproef Leiden 27-09, De Nieuwe Ooster Amsterdam 30-10.

2012: Haagse Kunstkring 26-01, Theater Branoul Den Haag 14-02, Van Delden Den Haag 04-03, Haagse Kunstkring 01-04, Pulchri Den Haag 18-05, RAR Spijkenisse 20-05, Haagse Kunstkring 28-05, Theater Onder de Molen Vorden 01-06, Restaurant Asher Schiedam 03-06, Momfer de Mol Den Haag 01-07, OBA Amsterdam 29-09, Church of St. John & St. Philip Den Haag 06-10, Café de la Gare 07-10, De Nieuwe Ooster Amsterdam 31-10, Einde van de wereld Amsterdam 14-11, Pulchri Den Haag 16-11, RAR Spijkenisse 18-11, Grote Markt Den Haag 16-12, Café Eijlders Amsterdam 16-12.

2011: Verwijs Den Haag 27-01, Theater Branoul Den Haag 14-02, Haagse Kunstkring 16-04, Theater De Regentes Den Haag 18-06, de Kargadoor Utrecht 26-06, Haagse Kunstkring 11-09, Maliestraat Den Haag 11-09, Aarde-Werktheater Den Haag 18-11.

Keuze uit de jaren ervoor: Prinsentuin Groningen, Poëzie ten huize van... Gouda, Midzomerschans Texel, Pieterskerkhof Leiden, Opspraak Nieuwegein, Lokaal Vredebreuk Den Haag, De Spelevaert Zoetermeer, De Halle Geel (B), Basta Den Haag, Ongehoord Rotterdam, World Art Delft, Bonnenpolder Hoek van Holland, Clingendael Den Haag, Hervormde Kerk Leerdam, Buitenpodium Oost-Vleteren (B), Stad en Esch Meppel, LAK Leiden, Letterenhuis Schiedam, Theater Toussaint Den Haag, Nacht van het sonnet Amsterdam, De Min Sint-Niklaas (B).

Grote Markt Den Haag 16-12-12

de taal komt hun te hulp

de kier in de gordijnen
verraadt zodra het licht wordt
welke kant het op gaat

hoe dan ook wordt koffie gezet
ontbijt gemaakt
een was gedraaid

maar wat de kier laat zien
bepaalt de geur, de smaak
en of er wordt gezongen

vandaag geen noot te horen

blauwe druifjes, probeert ze
hij proeft, knikt
zegt: boterbloemen


uit: Vleugels van cement

1 april...

... was mooi, vol en is voorbij. Een keuze uit de reacties:

"Met een heel bijzonder licht en rijk gevoel verliet ik de Kunstkring."

"We hebben nog veel nagepraat over zondagmiddag en we zijn het erover eens dat het
een geweldige middag was."

"Dat was een uitstekend verzorgde presentatie."

"Het was een prachtige geanimeerde middag."

"Ik vond het een schitterende presentatie!"

"De presentatie was verrassend door de vorm, bijzonder en ontroerend."

Trees Steeghs

Wim Hartog 

Margriet van Bebber

Frans Terken

Rob Scholten

Joop Leibbrand (1943-2015)

Mariet Lems

Wout Joling

Eerste exemplaar voor Frida Winklaar Domacassé

Frida

Mariet Lems en Jos van Hest

Keesje

Cilla

Hij is uit...

en te koop. Hem bestellen kan door mij een berichtje te sturen. Vleugels van cement wás een uitgave in de reeks Verse Voeten van de voormalige Witte Uitgeverij, maar is daar helaas niet meer te bestellen. De bundel heeft 74 blz. en er staan 54 gedichten in. De prijs is € 10 + verzendkosten. Wat anderen van de bundel vonden leest u in het bericht 'Idee?", berichtenarchief mei 06. (Intussen is de bundel uitverkocht; je vindt hem daar nog antiquarisch en kunt hem inzien bij de Koninklijke Bibiotheek en aanvragen bij de Openbare Bibliotheek, als je daar lid van bent) 

Brons...

... en wel hiermee. Goud en zilver gaan naar twee bevriende dichteressen, inzenden ging anoniem zoals het hoort, toeval bestaat.
Opdracht: schrijf een gedicht bij dit schilderij, 'Gerda' van Cora Vries.

Ik ken haar

Dit is haar eerste herinnering:
iemand duwt haar van zich af.

De dag dat ze naar A. ging.
Ze weet nog hoe, maar niet waarom.

In A. kent ze de weg niet goed genoeg
om zich te laten aanraken.

Dat iedereen zich ik noemt,
daarover denkt ze na.

“Ze willen hier niet dat ik denk.”
Ze geven haar dingen te doen.

Ze houdt niet van doen.
Ze houdt niet van dingen.


'Zwervelingen' van Cora Vries en Mariet Lems, een boek vol moois dat ik toch al wilde kopen, werd mijn prijs. Op 1 juni was de prijsuitreiking tijdens een sfeervolle voorstelling rond de bundel in Theater onder de Molen in Vorden.

Iets

Het programma van de presentatie van Vleugels van cement op 1 april a.s. heeft snel zijn beslag gekregen. Een belangrijk aandeel wordt geleverd door zes dichters. Ik heb Joop Leibbrand, Margriet van Bebber, Mariet Lems, Trees Steeghs, Wim Hartog en Wout Joling gevraagd een gedicht uit de bundel te kiezen, dat voor te lezen en erop te reageren met een eigen gedicht. Trees Steeghs koos 'Verloop' en dat riep herinneringen wakker. In 2004 volgde ik een cursus bij haar. We deden een oefening gebaseerd op het werk van Gabrielle Lusser Rico, waarbij we uitgaand van een willekeurig gekozen woord een 'takkenbos' van associaties optekenden. Daarna schreven we een gedicht waarin we konden, maar niet hoefden te putten uit de woorden op ons blad. In mijn gedicht kwam geen woord uit de takkenbos, maar wat er wel kwam stond er in één keer. 'Verloop' was in 2006 het eerste van vier gedichten die in de jaren erna in Meulenhoff's Dagkalender van de poëzie zouden worden opgenomen. Daarna vond ik het op verrassende plekken terug, als basis voor een meditatie van een evangelische gemeente en als introductie van een psychotherapeutische praktijk. In beide gevallen op Vlaamse websites, ongevraagd, maar niet ongewenst. Die Vlamingen doen nog eens iets met een gedicht.

verloop

iets was er
iets was er altijd
altijd was er
iets waar je niet bij kon

niets was er
niets wat je doen kon
en ergens daartussen
zat jij en je wachtte
en je wachtte op iets

en je zat en je wachtte
en jij was het wachten
je zat en je wachtte
je wachtte op iets

Uit: Vleugels van cement 

Zonder meid

Vrijdag 18-11-11 las ik in Theater Aarde-Werk, Hugo de Grootstraat 8, Den Haag in het programma 'Onderga een zonnige ondergang' met o.a. gastheren Maarten Willems en Henk Dorrestein en gastdichter Sylvia Hubers een befaamd sonnet van J.A. dèr Mouw (1863 - 1919), gevolgd door een antwoord dat ik er ooit op schreef. Hieronder staan ze allebei.

’K BEN Brahman. Maar we zitten zonder meid.
Ik doe in huis het een'ge, dat ik kan:
'k gooi mijn vuilwater weg en vul de kan;
maar 'k heb geen droogdoek; en ik mors altijd.

Zíj zegt, dat dat geen werk is voor een man.
En 'k voel me hulploos en vol zelfverwijt,
als zij mijn lang verwende onpraktischheid
verwent met wat ze toverde in de pan.

En steeds vereerde ik Hem, die zich ontvouwt
tot feeërie van wereld, kunst en weten:

als zij me geeft mijn bordje havermout,
en 'k zie, haar vingertoppen zijn gespleten,

dan voel ik éénzelfde adoratie branden
voor Zon, Bach, Kant, en haar vereelte handen.

(Johan Andreas dèr Mouw, dichtend als Adwaita)

Mijn antwoord, zo'n honderd jaar later:

ACH LIEVE Johan, jij die in jouw tijd
je liet verwennen, maar wel wist als man
te zijn bevoorrecht en met doek en kan
misschien niet overweg kon, maar je strijd

hoe man en mens en god in één te zijn
verwoordde als geen ander kon, nee, kan,
wat zou ik je graag spreken man, maar dan
in deze tijd. We drinken een glas wijn

en zien wat men met jouw Vereerde doet:
nog steeds is hij een doel om voor te sterven,

nog steeds geldt doden in zijn naam als goed,
denkt men het paradijs zo te beërven.

Zon, Bach en Kant, ze troosten, als jouw woorden,
maar Zon, Bach, Kant noch zij stoppen het moorden.

Verloop / Verlauf

In afwachting van de bundel Vleugels van cement hebben Hans van der Veen en ik in een bescheiden oplage het tweetalige bundeltje Verloop / Verlauf uitgegeven. Tien gedichten van mij, in het Duits vertaald ('nachgedichtet') door hem. Zorgvuldig in de kaft gestoken door drukkerij Labor Vincit in Leiden en voorzien van een belangeloos afgestane, fraaie omslagfoto van Martien Valcke uit Menen, België. Hieronder een van de tien.
Dichter Daan de Ligt schreef "Mooi en gevoelig bundeltje waarin het Nederlands en het Duits niet tegenover elkaar staan, maar juist samenkomen. Aanrader!" en auteur Ruud Hisgen vindt het een boekje 'om steeds naar terug te keren'.
Zelf een oordeel vellen? Stuur me een berichtje en je hoort hoe je een exemplaar in je bezit kunt krijgen. Mijn helft van het stapeltje is uitverkocht, maar vertaler Hans heeft er nog wel wat liggen.

Uit 'Verloop / Verlauf'':

Nachtzuster

De dag heeft dan nog steun aan rituelen:
tempen, wassen, bloeddruk. Het bezoek
brengt trosjes druiven mee en soms een boek
dat dicht zal blijven. Druiven kun je delen.

Als je al lijdt, dan lijd je toch met velen.
De grapjas in het bed rechts in de hoek
doet weer iets reuze komisch met zijn broek;
je reinste Pieter Bruegel-taferelen.

Maar nu de nacht. Omdat je hebt gekozen
tegen het semi-coma van een pil
lig je te woelen, heel je lijf in brand.

Daar snurkt er een; hier ligt de oude broze
meneer van Dam te kreunen, is dan stil.
Send in the rouwclowns. Dan is er haar hand.

in de vertaling:

Nachtschwester

Der Tag hat seinen Rhythmus, braucht nicht eilen:
Blutdruck, Waschen, Fieber messen. Besuch
bringt Trauben mit und manchmal auch ein Buch;
bleibt ungeöffnet. Trauben kann man teilen.

Wenn man schon leidet, leidet man mit vielen.
Der Witzbold rechts gebärt sich humorvoll
und treibt es mit der Hose richtig toll,
so wie man sieht in Pieter Bruegel-Spielen.

Doch jetzt die Nacht. Da man sich unbedingt
dem Schein-Koma der Pille widersetzt,
fühlt man sich müde, spürt im Körper Brand.

Dort schnarcht einer; hier – alt und gebrechlich – klingt
das Stöhnen des Herrn Müller und stockt jetzt.
Schickt nach dem Fiedler! Da ist ihre Hand.